काठमाडौं - आगामी आर्थिक वर्षको बजेट निर्माणको अन्तिम चरणमा रहेका अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्लेले बुधबार काठमाडौंमा ९ जना पूर्व अर्थमन्त्रीहरूसँग विशेष नीतिगत छलफल गरेका छन्। राजनीतिक दबाब र चुनौतीपूर्ण आर्थिक परिस्थितिका बीच अग्रजहरूको अनुभवलाई समेट्दै सुशासन र यथार्थपरक बजेट ल्याउने उद्देश्यले यो कार्यक्रम आयोजना गरिएको हो।

छलफलमा पूर्व अर्थमन्त्रीहरूले बजेटको आकार, राजस्वको व्यावहारिक लक्ष्य, वितरणमुखी (टुक्रे) आयोजनामा रोक, र निर्मम सरकारी खर्च कटौतीका विषयमा महत्त्वपूर्ण मार्गनिर्देशन दिएका छन्।

 पूर्व अर्थमन्त्रीहरूका ५ मुख्य साझा सुझावहरू:
बजेटको प्राविधिक सीमा (Boundary) भित्र बस्नू: अर्थतन्त्रका सूचकहरू कमजोर रहेकाले साढे २० खर्बको महत्त्वाकाङ्क्षी बजेट बनाए पनि वास्तविक खर्च १६-१७ खर्ब मात्र हुने हुँदा राजस्वको लक्ष्य १०-१२ प्रतिशतभन्दा बढी नराख्न र राजनीतिक दबाबका बीच पनि प्राविधिक सीमाभित्रै बस्न सुझाव दिइएको छ।

टुक्रे आयोजना र बजेट छर्ने प्रवृत्तिमा पूर्ण रोक: तयारी नपुगेका खुद्रा, टुक्रे र सांसदहरूका स्वार्थमा पहाडमा बन्ने अनुत्पादक सडक योजनाहरू रोक्न तथा राष्ट्रिय गौरवका आयोजनाहरूको सङ्ख्या घटाएर ४-५ वटामा मात्र केन्द्रित गर्न आग्रह गरिएको छ।

निर्मम खर्च कटौती र संरचनागत सुधार: सामाजिक सुरक्षा भत्ता हुनेखाने वर्गलाई नदिन आँट गर्न, अनावश्यक सरकारी संरचनाहरू हटाउन र सरकारी खर्च कटौतीका लागि कर्मचारीको सङ्ख्या २० प्रतिशतसम्मले घटाउने सम्भावना खोज्न सुझाइएको छ।

निजीकरण र सार्वजनिक संस्थानको व्यवस्थापन: नेपाल एयरलाइन्स (वायुसेवा निगम) लाई सरकारले धान्न नसक्ने भएकाले यसलाई तत्काल निजीकरणको मोडलमा लैजान, सरकारी जमिन लिजमा दिन र जीर्ण सरकारी उद्योगहरूको भविष्य स्पष्ट पार्न मन्त्रीको ध्यानाकर्षण गराइएको छ।

उत्पादन, कृषि र पर्यटनमा नयाँ मोडल: आयातित कृषि उपजमा भ्याट लगाउन, पर्यटन प्रवर्द्धनका लागि भारतको मध्यम वर्गलाई लक्षित गरी ५०-६० वटा हिलस्टेसन वा विवाह गन्तव्य (Wedding Destinations) बनाउन र ढुङ्गा-गिट्टी तथा खनिज उत्खननमा राजनीतिक विवादभन्दा माथि उठेर आँट गर्न सुझाव दिइएको छ।