टोकियो । जापानले भविष्यको स्वच्छ ऊर्जा प्रणाली निर्माण गर्ने लक्ष्यसहित हरित हाइड्रोजन प्रविधिमा आफ्नो लगानी र अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्यलाई तीव्र बनाएको छ। विशेषगरी अस्ट्रेलियासँगको साझेदारीमार्फत जापानले हाइड्रोजनलाई आगामी दशकको प्रमुख ऊर्जा स्रोतका रूपमा विकास गर्ने रणनीति अघि बढाइरहेको छ। कार्बन उत्सर्जन घटाउने विश्वव्यापी अभियानका बीच जापानले हाइड्रोजनलाई भारी उद्योग, समुद्री यातायात तथा दीर्घकालीन ऊर्जा भण्डारणजस्ता क्षेत्रमा प्रयोग गर्न सकिने महत्वपूर्ण विकल्पका रूपमा हेरेको छ।  प्रत्यक्ष रूपमा विद्युतीकरण गर्न कठिन मानिएका क्षेत्रहरूमा हाइड्रोजनले स्वच्छ ऊर्जाको नयाँ सम्भावना खोल्ने विश्वास गरिएको छ ।

हरित हाइड्रोजन नवीकरणीय ऊर्जाबाट उत्पादित विद्युत् प्रयोग गरी पानीलाई हाइड्रोजन र अक्सिजनमा विभाजन गरेर उत्पादन गरिन्छ। यस प्रक्रियाबाट न्यून कार्बन उत्सर्जन हुने भएकाले जापानले यसलाई आफ्नो दीर्घकालीन ऊर्जा सुरक्षासँग समेत जोडेर हेरेको छ । ऊर्जा स्रोतको सीमित आन्तरिक उपलब्धताका कारण जापानले अस्ट्रेलियाजस्ता नवीकरणीय ऊर्जामा समृद्ध राष्ट्रहरूसँग सहकार्य बढाउँदै आएको छ। दुवै देशबीच सञ्चालन भएका परीक्षणात्मक हाइड्रोजन ढुवानी परियोजनाले लामो दूरीसम्म स्वच्छ ऊर्जा सुरक्षित र प्रभावकारी रूपमा ढुवानी गर्न सकिने सम्भावनालाई थप बल दिएको छ ।

यद्यपि, उच्च उत्पादन लागत, आवश्यक पूर्वाधार निर्माण तथा आपूर्ति शृंखलाको दक्षता सुधारजस्ता चुनौतीहरू अझै कायम छन्। यी चुनौती समाधान गर्न जापानले निजी क्षेत्र, अनुसन्धान संस्था तथा अन्तर्राष्ट्रिय साझेदारहरूसँग मिलेर प्रविधि विकास र लगानी विस्तारमा जोड दिइरहेको छ । विशेषज्ञहरूका अनुसार जापान-अस्ट्रेलिया हाइड्रोजन सहकार्य सफल भएमा यसले केवल दुई देशको ऊर्जा सुरक्षामात्र होइन, विश्वव्यापी कार्बन उत्सर्जन घटाउने प्रयासमा समेत महत्वपूर्ण योगदान पुर्‍याउन सक्छ। भविष्यको स्वच्छ ऊर्जा अर्थतन्त्र निर्माणमा जापानको भूमिका अझ प्रभावशाली बन्दै गएको संकेत यस सहकार्यले दिएको छ ।